Κατερίνα Παπαδημητρίου

Δικηγόρος - Διαμεσολαβήτρια

Υποχρεωτική Διαμεσολάβηση – Τι μας μαθαίνει η 20χρονη πορεία της Διαμεσολάβησης στην Ευρώπη

της Κατερίνας Παπαδημητρίου 

 

Στις 4 Οκτωβρίου 2017 πραγματοποιήθηκε ενημερωτική εκδήλωση στο ΕΒΕΑ σε συνδιοργάνωση με τον ΟΠΕΜΕΔ με θέμα : «Υποχρεωτική Διαμεσολάβηση – Η μεγάλη τομή». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 7 χρόνων από την θεσμοθέτηση της Διαμεσολάβησης στη χώρα μας και οι αξιόλογοι ομιλητές παρουσίασαν σκέψεις και εμπειρίες σχετικά με την υιοθέτηση της υποχρεωτικότητας στη λειτουργία του θεσμού εν όψει και της νομοθετικής επεξεργασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη προς αυτήν την κατεύθυνση.

Πολύ σημαντικές πληροφορίες και ενημερωτικό υλικό από την εμπειρία της γειτονικής Ιταλίας σχετικά με την εξέλιξη της επιβολής της υποχρεωτικής προσφυγής στη διαμεσολάβηση, παρουσίασε ο Leonardo D’ Urso, συνιδρυτής του ADR Center και Εμπειρογνώμονας σε θέματα διαιτησίας για το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Η όποια αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της διαμεσολάβησης θα πρέπει να λάβει υπ’ όψιν της τα συμπεράσματα που έχουν προκύψει από την έως τώρα εικοσαετή εφαρμογή του θεσμού με τις ήδη καταγεγραμμένες επιτυχημένες και αποτυχημένες πρακτικές. Η ανάλυση των στατιστικών δεδομένων που έχει συλλέξει η Ε.Ε. αναδεικνύει και τη βέλτιστη πρακτική που επιτυγχάνει εν τέλει τον ευρωπαϊκό στόχο για ισόρροπη σχέση  μεταξύ δικαστικών και εξωδικαστικών διαδικασιών.», ανέφερε ο κ. D’ Urso.

Στην τεκμηριωμένη παρουσίασή του, ο ομιλητής αναφέρθηκε στην ρύθμιση στην οποία κατέληξε η Ιταλία μετά από μία περιπετειώδη προσπάθεια προώθησης του θεσμού. Ο νόμος που υιοθετήθηκε το 2013  προβλέπει τα εξής :

  • Σε κάποιες κατηγορίες διαφορών που ανέρχονται στο 10% περίπου της ύλης που απασχολεί τα δικαστήρια επεβλήθη το μοντέλο «Opt-out», δηλ.  οι διάδικοι υποχρεούνται  να προσέλθουν τουλάχιστον σε μία πρώτη συνάντηση διαμεσολάβησης να ενημερωθούν για το θεσμό και να επιχειρήσουν να εργαστούν προς την κατεύθυνση φιλικής διευθέτησης της διαφοράς τους.  Στη συνέχεια, αν δεν επιθυμούν τη συνέχιση της διαδικασίας μπορούν να προσφύγουν στη δικαστική οδό
  • Στις υπόλοιπες κατηγορίες διαφορών που αφορούν το 90% της ύλης των διακστηρίων, η διαμεσολάβηση είναι εθελοντική, εναπόκετια δηλαδή στην ελεύθερη επιλογή των μερών μιας διαφοράς να προσφύγουν ή όχι σε αυτή.
  • Όσον αφορά δε τις υποθέσεις που ήταν εκκρεμείς ενώπιον δικαστηρίων κατά το χρόνο ψήφισης του νόμου, προβλέφθηκε για όλες παραπομπή σε διαμεσολάβηση με διάταξη του κρίνοντος δικαστή.
Τι δείχνουν οι αριθμοί μετά από 4 χρόνια εφαρμογής του μοντέλου επιλεκτικής υποχρεωτικότητας της Διαμεσολάβησης

Τα στατιστικά στοιχεία που προέκυψαν από τη σχετική έρευνα που διεξήχθη σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αναφορικά με την εξέλιξη του θεσμού στην Ιταλία μετά την ψήφιση του νόμο του 2013, δείχνουν ότι στις υποθέσεις που εισήχθη η υποχρεωτικότητα της διαμεσολάβησης, δηλ. στο 10% της συνολικής ύλης των δικαστηρίων, οι αντίδικοι σε ένα ποσοστό 73% παρέμειναν στη διαδικασία και μετά την πρώτη υποχρεωτική συνάντηση και επέτυχαν να επιλύσουν τη διαφορά τους εξωδικαστικά.

Αντίθετα στις διαφορές για τις οποίες το μοντέλο παρέμεινε σε εθελοντικό επίπεδο,  οι διάδικοι προτίμησαν τη δικαστική οδό και τα ποσοστά  προσφυγής  στη διαδικασία της Διαμεσολάβησης συνέχισαν  να παρουσιάζουν  πτωτική πορεία.

Τα συμπεράσματα

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Leonardo D’  Urso, τα δεδομένα της έρευνας,  που διεξήχθη στο πλαίσιο της Ε.Ε.,  καταδεικνύουν ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ΑΝ θα πρέπει να θεσπιστεί η υποχρεωτική προσφυγή σε διαμεσολάβηση αλλά το ΠΩΣ αυτή θα υλοποιηθεί, το επίπεδο της υποχρεωτικότητας, ποιες διαφορές θα εμπίπτουν, με ποιο ρυθμό θα εισαχθεί, ποια κίνητρα και κυρώσεις θα θεσπιστούν, ποια θα είναι τα κόστη και ποιοι θα διαχειριστούν τις υποθέσεις.

Σύμφωνα δε με τον ομιλητή και με βάση τα στατιστικά στοιχεία που προκύπτουν από την έρευνα για την 20χρονη ευρωπαϊκή πορεία της διαμεσολάβησης : Οι αριθμοί υποδηλώνουν ότι η Υποχρεωτική 1η συνάντηση Διαμεσολάβησης είναι το μόνο αποδεδειγμένα αποτελεσματικό μοντέλο που διασφαλίζει τις ισορροπίες και το σεβασμό στο δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη και στην δυνατότητα εξωδικαστικής επίλυσης της διαφοράς.

Δείτε επίσης : Το Ιταλικό μοντέλο για τη Διαμεσολάβηση : μία επισκόπηση από την οποία θα μπορούσαμε να διδαχθούμε !!