Κατερίνα Παπαδημητρίου

Δικηγόρος - Διαμεσολαβήτρια

Νομοθετικό πλαίσιο

Ο θεσμός της Διαμεσολάβησης εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη με το Νόμο 3898/2010 (ΦΕΚ Α’ 211/16.12.2010) “Διαμεσολάβηση σε Αστικές και Εμπορικές Υποθέσεις”, με τον οποίο ενσωματώθηκε στη νομοθεσία της χώρας μας η Οδηγία 2008/52/ΕΚ της ΕΕ.  Στο άρθρο 4β του νόμου αυτού προβλέπεται ότι: «Ως Διαμεσολάβηση νοείται η διαρθρωμένη διαδικασία ανεξαρτήτως ονομασίας, στην οποία δύο ή περισσότερα μέρη μιας διαφοράς επιχειρούν εκουσίως να επιλύσουν με συμφωνία της διαφορά αυτή με τη βοήθεια διαμεσολαβητή»

Σε διαμεσολάβηση μπορούν να υπαχθούν διαφορές ιδιωτικού δικαίου (αστικές, εμπορικές, οικογενειακές, εργατικές), εφόσον τα μέρη έχουν την εξουσία διάθεσης του αντικειμένου της διαφοράς.

Επιγραμματικά, ο ν. 3898/2010 προβλέπει τα ακόλουθα σε σχέση με τη διάρθρωση και τη λειτουργία του θεσμού στην ελληνική έννομη τάξη :
Στη διαμεσολάβηση συμμετέχουν ο διαμεσολαβητής, τα μέρη και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους. Ο διαμεσολαβητής είναι ανεξάρτητο και ουδέτερο, τρίτο σε σχέση με τους διαδίκους, πρόσωπο, που έχει λάβει ειδική προς τούτο εκπαίδευση από τους προβλεπόμενους φορείς κατάρτισης και στον οποίο έχει χορηγηθεί σχετική διαπίστευση κατόπιν εξετάσεων από το Υπουργείο Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Οι διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές εντάσσονται στο σχετικό δημόσιο κατάλογο που τηρείται από το Τμήμα Άσκησης Δικηγορικού Λειτουργήματος του εν λόγω Υπουργείου.

Ο νόμος εμπεριέχει ειδικές διατάξεις για τα βασικά στοιχεία της διαμεσολάβησης που είναι η εμπιστευτικότητα και το απόρρητο της διαδικασίας, για το θέμα της εκτελεστότητας των συμφωνιών που προκύπτουν από αυτήν, για τα αποτελέσματα της διαμεσολάβησης στην παραγραφή και τις αποσβεστικές προθεσμίες και παρέχει μια σύντομη περιγραφή της διαδικασίας και πρόβλεψη για την αμοιβή του διαμεσολαβητή.

Ο Νόμος 3898/2010 έχει σκοπό: α) την προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις διασυνοριακών διαφορών και β) τη θεσμοθέτηση εθνικών διαδικασιών διαμεσολάβησης. Βλ. αιτιολογική έκθεση Νόμου 3898/2010.

Σε εκτέλεση του Νόμου 3898/2010 έχουν εκδοθεί τα κάτωθι προεδρικά διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις:

ΠΔ 123/28.11.2011 (ΦΕΚ 255-9.12.2011): Καθορισμός όρων και προϋποθέσεων αδειοδότησης και λειτουργίας των φορέων κατάρτισης διαμεσολαβητών σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις
Y.A. 109087/12.12.2011 (ΦΕΚ ΥΟΔΔ” 436/14.12.2011): Συγκρότηση Επιτροπής Πιστοποίησης Διαμεσολαβητών
Υ.Α. 109088οικ./12.12.2011 (ΦΕΚ Β’2824/14.12.2011): Διαδικασία αναγνώρισης τίτλων διαπίστευσης διαμεσολαβητών – Θέσπιση Κώδικα Δεοντολογίας διαπιστευμένων διαμεσολαβητών και Καθορισμός κυρώσεων για παραβάσεις αυτού όπως τροποποιήθηκε με την Υ.Α. 107309οικ./20.12.2012 (ΦΕΚ Β” 3417/21.12.2012)
Y.A. 1460οικ./27.1.2012 (ΦΕΚ Β” 281/13.02.2012): Καθορισμός αμοιβής διαμεσολαβητή
Y.A. 34801οικ./24.4.2012 (ΦΕΚ Β” 1363/26.04.2012): Κανονισμός λειτουργίας της επιτροπής πιστοποίησης διαμεσολαβητών
Y.A. 34802οικ./24.4.2012 (ΦΕΚ Β” 1363/26.04.2012): Κανονισμός λειτουργίας της επιτροπής εξετάσεων υποψηφίων διαμεσολαβητών και καθορισμός διαδικασίας ελέγχου των φορέων κατάρτισης διαμεσολαβητών και διαπιστευμένων διαμεσολαβητών
Y.A. 85485/ 2012 (ΦΕΚ Β” 2693/4.10.2012): Καθορισμός παραβόλων διαμεσολάβησης όπως τροποποιήθηκε με την Υ.Α. 29381/15.4.2014 (ΦΕΚ Β΄1009/23.4.2014)

       Ευρωπαϊκή Νομοθεσία:

• Οδηγία 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 «για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές [υποθέσεις]»
• Οδηγία 2013/11/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 «για την εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ (οδηγία ΕΕΚΔ)»
• Κανονισμός ΕΕ 524/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2013 για την ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 2006/2004 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ (κανονισμός για την ΗΕΚΔ)

Νέο πλαίσιο

Ο θεσμός της Διαμεσολάβησης ρυθμίστηκε εκ νέου με το Ν. 4512/2018 (ΦΕΚ Α” 5/17-01-2018 και Α” 8/23-01-2018), ο οποίος στα άρθρα 178-206 εισάγει το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο του θεσμού, προβλέποντας παράλληλα (στο ά. 205) την κατάργηση κάθε αντίθετης διάταξης που ρυθμίζει διαφορετικά θέματα σχετικά με τη διαμεσολάβηση και ορίζοντας ρητά ότι οι διατάξεις του άρθρου 1 του ν.  3898/2010 διατηρούνται σε ισχύ. Στις νέες διατάξεις προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η υποχρεωτική προσπάθεια επίλυσης της διαφοράς με διαμεσολάβηση ως προστάδιο της δικαστικής επίλυσης (όρος παραδεκτού της συζήτησης) σε συγκεκριμένες κατηγορίες διαφορών (ά. 182).